Истражувањата на Градиште кај Црнобуки и Велушка Тумба во Пелагонија открија дека под Пелагонија се крие историја стара осум милениуми. Археолозите открија монети од македонскиот и од римскиот период што ги дефинира објектите во IV до I век пр. н.е., стопански објекти, поплочена улица и едни од најголемите неолитски печки во Европа. Тие донесоа значајни
Две големи неолитски печки за леб, едни од најголемите досега откриени во Европа, открија археолозите на археолошкиот локалитет Велушка Тумба во Пелагонија. Поради ексклузивноста, но и поради кршливост, неопходна е нивна конзервација и заштита, велат археолозите. Истражувања на Велушка Тумба ги спроведоа Заводот за заштита на спомениците на културата
НУ „Завод и музеј“ – Битола и Центарот за истражување на предисторијата, заедно со експерти од Германскиот археолошки институт и Универзитетот во Базел ги завршија теренските истражувања во арехолошкиот локалитет Велушка Тумба во Пелагонија. Во текот на истражувањата тимот археолози добија повеќе податоци за архитектурата, материјалната култура, стопанството
